thema’s: tender, ontwerpen voor commons, voedselproductie, Permacultuur
Locatie: Lutkemeerpolder
In opdracht van: Stichting Voedselpark Amsterdam
partner: Office Overzee
periode: 2025
Aanleiding/Opgave
In opdracht van Stichting Voedselpark Amsterdam maakten we samen met Office Overzee, de visie voor de tender Voedselpark Lutkemeer. In mei 2025 is daarmee de tender gewonnen. De toewijzing van de kavel van 9,5 hectare aan Voedselpark Amsterdam is een mooie stap in het behouden en versterken van de waardevolle landbouwgrond in de Lutkemeerpolder.
Bij de ontwikkeling van het Voedselpark staat de balans tussen natuur en ontwerp centraal, met bodem- en watersturing als basis. Door ecosystemen te combineren met landbouw en recreatie ontstaat een circulair en duurzaam gebied waar voedselproductie, biodiversiteit en gemeenschapsvorming samenkomen. Het park ontwikkelt zich organisch, met ruimte voor spontane natuur en seizoensdynamiek, en biedt plek voor educatie terwijl het bijdraagt aan een veerkrachtige voedselvoorziening in de stad.
Water als ruimtelijke drager
Sinds de inpoldering wordt de kavel gebruikt voor landbouw, maar dit verandert met de ontwikkeling tot voedselpark. De bestaande greppelstructuur blijft behouden, zowel voor ontwatering als voor de herkenbaarheid van de ontginningsgeschiedenis. De kavel is momenteel volledig open, zonder bomen of bosjes, wat een grote landschappelijke waarde heeft. De openheid wordt gerespecteerd, samen met de rechthoekige verkaveling om de historische structuur zichtbaar te houden. Ook de zichtlijnen vanaf de Lutkemeerweg blijven intact.
Het ontwerp volgt het water en de kalkrijke zeeklei, waardoor een uniek landschap ontstaat. We benutten de hoogteverschillen binnen de kavel (ca. 50-60 cm). De hoger gelegen delen voor voedselproductie en de lager gelegen delen voor hooilanden of de teelt van biomassa en biobased (bouw)materialen, zoals rogge.
Door in te spelen op de ondergrond ontstaan organische vormen die door de seizoenen heen veranderen. De indeling volgt natuurlijke hoogtelijnen en stroompatronen, die afhankelijk van de regenval steeds wisselen. Dit creëert een dynamisch en visueel aantrekkelijk landschap, versterkt door de afwisseling van eetbare, productieve en sierbeplanting. Geen monofunctioneel terrein, maar een gelaagd landschap.
Het hart van het park is het erf, met twee gebouwen: één voor culturele evenementen en één voor de verwerking en productie van lokaal geteeld voedsel, met een restaurant, een educatief centrum, een pluk- en kruidentuin en een verkoopkraam voor lokale producten. Een ontmoetingsplek voor bewoners van Nieuw-West en daarbuiten.
Ecologie & permacultuur
Voedselpark maakt deel uit van de hoofdgroenstructuur van Amsterdam. Naast voedselproductie staat het versterken van natuur en biodiversiteit centraal. De kavel vormt een ecologische schakel dankzij de aanwezigheid van diverse dier- en insectensoorten, zoals de rietgors, waterpieper en grote bonte specht.
De kavel is ingedeeld in zes zones, komende uit de permacultuur, die met een interne ontsluiting met elkaar verbonden zijn. Wandel- en fietspaden koppelen de verschillende functies, terwijl afwisselende zitplekken het park toegankelijk maken en een veelzijdige beleving bieden.
Door strategische aanplant van inheemse plantensoorten en het creëren van groene verbindingsroutes versterken we de ecologische waarde. Het behoud en de verbetering van watersystemen spelen hierbij een belangrijke rol. Heggen en struweel tussen percelen bieden voedsel, schuilplaatsen en nestgelegenheid voor vogels, insecten en kleine zoogdieren. Ze stabiliseren de bodem, verminderen erosie en dragen bij aan een stabiel microklimaat, wat gunstig is voor voedselproductie, CO2-opslag en luchtkwaliteit. Bovendien vormen de hagen natuurlijke afscheidingen zonder het landschap te verstoren.
Klimaatverandering vraagt om gewassen die beter bestand zijn tegen droogte en hitte. Dit biedt kansen om met niet-inheems plantensoorten te experimenteren en een toekomstbestendige ecologische structuur te creëren.
Daarnaast willen we de voedselproductie verbinden met de diverse achtergronden van de bewoners van Amsterdam West. Daarom kiezen we bewust voor gewassen die hier goed gedijen én aansluiten bij verschillende eetculturen. Zo brengen we mensen samen met nieuwe smaken en recepten.
LANDSCHAPPELIJKE KARAKTERISTIEK
Voedselpark maakt deel uit van de Tuinen van West, waar nieuwe landschappen samengaan met historische ontginningsstructuren. De kenmerkende polders met kades, sloten en rechthoekige verkaveling vormen onderdeel van een waardevol recreatiegebied.
LOKAAL VERANKERD
Experimenteren en educatie staan centraal, met methoden zoals agroforestry, permacultuur en biodynamische landbouw. Kennisuitwisseling tussen scholen, bedrijven en buurtbewoners speelt hierbij een sleutelrol, wat bijdraagt aan bewustwording over ecologie en klimaatadaptatie. Alles wat binnen gebeurt, kan ook buiten: productie, lessen, tentoonstellingen, diners, siësta’s, vergaderingen, etc.
VERSTERKEN BELEVING & NARRATIEF
Het beheerpad langs de ringdijk wordt benut als wandelpad. De nieuwe ontsluiting haaks op de Lutkemeerweg verbindt het erf en bevordert lopen en fietsen.
RUIMTELIJK SPIEGELEN
Bij de positionering van de gebouwen wordt rekening gehouden met de monumentale boerderij De Melkweg, zodat deze als icoon van de droogmakerij goed tot zijn recht komt.
