Maart ’26

<sub>Artikel Gebiedsontwikkeling.nu – Beschermd dorpsgezicht Vlieland als pilot

Recent verscheen op Gebiedsontwikkeling.nu een artikel naar aanleiding van een interview dat wij hadden met Kees de Graaf over de pilot op Vlieland. In dit ontwerpatelier onderzochten we hoe een ontwikkelvisie voor het beschermd dorpsgezicht kan ontstaan. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de gemeente en betrokken ontwerpers en experts delen hierin hun ervaringen.</sub>

_{Een inspirerend project om op terug te kijken, maar ook een startpunt. Nederland kent honderden beschermde stads- en dorpsgezichten met dezelfde paradox: historisch waardevol, maar geremd door verouderde aanwijzingen.}

_{Met toenemende druk op woningmarkt en leefbaarheid blijven deze plekken vaak stilstaan. Ze vragen om een eigentijds perspectief om vitaal te blijven. Vlieland laat zien dat behoud en vernieuwing samen kunnen gaan.}

_{Het artikel vind je hier:
https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/gebiedsontwikkeling-in-een-beschermd-dorpsgezicht-vlieland-als-pilot/}

_{05 mrt 2026 | Attiek-avond in De Koperen Tuin, Prinsentuin Leeuwarden}

<sub>Bij Attiek, het Leeuwarden architectuurplatform deelden we ons onderzoek dat binnen het Atelier Stadsbouwmeester Leeuwarden is uitgevoerd rond het thema ‘De Volhoudbare Omgeving’. Daarin staat de vraag centraal hoe we plekken kunnen creëren waar het ook op lange termijn goed toeven blijft. Deze zoektocht leverde inzichten op die de traditionele kaders van ons ruimtelijk denken doorbreken.

Vanuit welke waarden verbinden we de veerkracht van het landschap met de groeiende behoeften van de stad? Het onderzoek vormt een uitnodiging aan de volgende generatie ontwerpers om dit gesprek voort te zetten.</sub>

_{https://www.attiek.nl/events/attiek-avond-een-volhoudbaar-leeuwarden-1}

Februari ’26

_{Platform GRAS
Podcast}

_{Oost-Groningen. Het afgelopen jaar werkten we samen met Dianne Maas-Flim en Marinke Steenhuis aan de regioplannen voor Stadskanaal en Musselkanaal. Waar we steeds werkten met de rijke cultuurhistorie, de ruimtelijke kwaliteiten, en tegelijk de gefragmenteerde manier waarop plannen en middelen naast elkaar bestaan zonder elkaar te raken. Daarom sloten we graag aan bij Het College van D, van Platform GRAS om samen met Daphne Smets en de andere gasten de vraag te onderzoeken: wat als we al die visies, plannen en middelen wél met elkaar verknopen? Onze plannen voor Stadskanaal en Musselkanaal legden we naast het werk van De Zwarte Hond voor Veendam en Hoogezand-Sappemeer. De Nedersaksenlijn is daarbij meer dan een infrastructurele ingreep. Als deze zorgvuldig wordt benut en er tegelijk naar het landschap wordt gekeken, voorbij de provinciegrenzen, kan een spoorlijn een ruimtelijk argument voor samenhang worden. Als landschapsarchitecten zijn wij ervan overtuigd dat de kracht van dit gebied ligt in zijn gelaagdheid: de verschillende bodemsoorten, het veenlandschap, de linten en de kanalen. Die gelaagdheid is echter vaak moeilijk terug te zien in het huidige cultuurlandschap. Zonder onderlinge verbinding blijft het een optelsom van losse verhalen. Pas wanneer plannen op elkaar aansluiten en elkaar kennen, ontstaat er een regio.}

_{Presentatie ontwikkelperspectief raad Schiermonnikoog}

<sub>Begin februari presenteerden wij samen met Specht Architecten het ontwikkelperspectief Maritiem Kwartier aan de gemeente Schiermonnikoog.

Het gebied aan de noordkant van het dorp – achter de witte vuurtoren – is nu nog een verwaarloosde rafelrand met onder meer de oude energiecentrale, de voormalige reddingbootschuur en dorpshuis Ons Centrum. In het ontwikkelperspectief laten we zien hoe deze achterkant kan uitgroeien tot een levendige dorpsrand en een nieuwe motor voor het centrum: een plek om te verblijven, elkaar te ontmoeten en het eiland te ervaren. De plannen bundelen vier samenhangende ontwikkelingen. Rond de bestaande Zuidertoren ontstaat ruimte voor culturele activiteiten, met een mogelijk amfitheater in het duinlandschap. Op de locatie van de reddingbootschuur wordt gedacht aan een maritiem museum. De verouderde energiecentrale maakt plaats voor een kleinschalig woonprogramma met maximaal twintig appartementen. Dorpshuis Ons Centrum krijgt een duurzame impuls en kan opener en uitnodigender worden vormgegeven.

Leidend in het plan is de landschappelijke inpassing. Nieuwe bebouwing sluit aan op het duinlandschap, met ingetogen materialen en natuurlijke kleuren. Parkeren wordt bewust terughoudend opgelost, zodat verblijfskwaliteit voorop staat. Daarnaast wordt onderzocht hoe een ijsbuffer in de gesaneerde grond van de oude centrale kan bijdragen aan duurzame warmte- en koudeopslag voor het gebied. Met dit perspectief wordt een eerste stap gezet naar een samenhangende en toekomstbestendige ontwikkeling van het Maritiem Kwartier – een radicaal andere inrichting, geworteld in het landschap en de identiteit van het eiland.</sub>

_{https://lc.nl/friesland/schiermonnikoog/schiermonnikoog-vuurtoren-maritiem-kwartier-48433909.html}

Januari ’26

_{Bureauexcursie spoorloos}

_{Eind januari gingen we met het bureau op excursie rond het thema “Spoorloos”: een verkenning van plekken waar geschiedenis en nieuwe ontwikkelingen elkaar raken. Vanuit het noorden vertrokken we met een eerste tekenopdracht in de trein – kijken, registreren, interpreteren. In Culemborg bezochten we Eva-Lanxmeer, een vroege ecologische wijk waarin landschap en wonen nauw met elkaar verweven zijn. We waren vooral benieuwd hoe zo’n wijk zich in de tijd ontwikkelt. Daarna reisden we door naar de Spoorzone Tilburg, waar een voormalig industriegebied is getransformeerd tot levendig stadsdeel. De volgende ochtend verkenden we Tilburg per fiets, verkenden het Spoorpark en kregen we een rondleiding in de LocHal, een voormalige locomotiefhal die nu dienstdoet als publieke ontmoetingsplek. ’s Middags bezochten we het TextielMuseum en De Pont, waar industrieel verleden en hedendaagse cultuur samenkomen en de expositie van Tino Sehgal diepe indruk op ons maakte. Aan het einde van de dag keerden we terug naar Leeuwarden. Met volle schetsboeken en frisse inzichten werd duidelijk dat “spoorloos” niet staat voor verdwijnen, maar voor het opnieuw lezen van wat al aanwezig is.}

November ’25

<sub>Let’s Gro-festival 2025

Tijdens het Let’s Gro-festival vond op 8 november 2025 de bijeenkomst Menko voedt de stad plaats, waarin de relatie tussen stad en ommeland centraal stond. Aan de hand van een korte documentaire werd het verhaal verteld van akkerbouwer Menko Oosterhuis uit Thesinge, die de overstap maakt van de productie van veevoer naar voedselgewassen voor directe menselijke consumptie. De film laat zien hoe hij, als boer in transitie, zoekt naar manieren om de stad daadwerkelijk te voeden met lokaal geproduceerd voedsel.</sub>

_{In het nagesprek bracht Karin Peeters een belangrijke reflectie vanuit het stedelijk perspectief. Zij benadrukte dat de relatie tussen stad en platteland niet vanzelfsprekend is, maar actief ontworpen en onderhouden moet worden. Voedsel fungeert daarbij als een middel om stedelingen opnieuw bewust te maken van hun afhankelijkheid van het omliggende landschap.}

_{De bijeenkomst maakte daarmee concreet hoe de stad Groningen en het omliggende platteland elkaar kunnen versterken door kortere voedselketens en grotere bewustwording over de herkomst van voedsel. Tegelijkertijd werd duidelijk dat de voedseltransitie niet alleen een agrarische of economische opgave is, maar ook een ruimtelijke en culturele vraag. Dit sluit aan bij ons onderzoek naar Ten Boer: een landschappelijke analyse die onderzoekt hoe ruimtelijke structuren de relatie tussen stad en platteland kunnen versterken. Hierover later meer!}

September ’25

<sub>Interview in de Blauwe Kamer

Onlangs kwam Marieke Berkers bij ons over de vloer voor een interview, dat inmiddels een mooie plek heeft gekregen in het septembernummer van de Blauwe Kamer.

Het was niet alleen bijzonder, maar ook inspirerend om met haar te spreken over onze manier van werken en de ideeën die ons drijven. Dankzij haar frisse blik ontstond een waardevol moment van reflectie: waarom we doen wat we doen, en hoe we dat als bureau steeds verder willen ontwikkelen. Dank ook Mark Hendriks en Christiaan Krouwels.</sub>

Juli ’25

_{Met veel dank aan: Hein de Haan Evert Stellingwerf Loes Oudenaarde Jan Kleefstra Anne Taeke Meijer Boukje Klaver Marsja van der Ven Pieter Coehoorn Joca Jansen Jannemarie de Jonge Irene Reitsma Amber Beernink Peter Luimstra Eelkje van der Veen Lisa van der Veen Sjaak M. Tonny Huisink Job Pijlman Jeroen Hoogedoorn}

_{Dag van de Ontwerpkracht 2025 – Verbonden en verweven}

_{Op donderdag 3 juli vond in Den Haag de vierde Dag van de Ontwerpkracht plaats. Onder het thema ‘Verbonden en verweven’ liet Platform Ontwerp NL zien hoe ruimtelijke vraagstukken steeds gelaagder en nauwer met elkaar verbonden zijn. Ontwerp- en verbeeldingskracht zijn nodig om opgaven over schaalniveaus heen te verbinden en samenhang te brengen tussen disciplines, beleid en samenleving. Een belangrijk onderdeel van de dag was de presentatie van het onderzoek Ontwerpkracht op bestuurlijke tafels, waaraan Karin Peeters meewerkte. Het onderzoek omvatte gesprekken met bestuurders, ambtelijk opdrachtgevers en ontwerpers, waarin is verkend hoe ontwerpend onderzoek beter kan aansluiten op bestuurlijke processen, waar samenwerking schuurt en waar zij juist meerwaarde oplevert.}

_{De resultaten werden op deze dag gepresenteerd en daarop werd gereflecteerd, samen met Ron Lander, Francien van Soest, Leen Verbeek, Elke Praagman en Jelte Boeijenga als panelleden. Het onderzoek markeert een tussenstand in een doorlopend gesprek over de rol van ontwerp in bestuur en besluitvorming, een gesprek dat nooit af is en waarin het vakgebied blijft leren. Het document is te downloaden via: https://lnkd.in/eAb2sDbA}

_{Met Jutta Hinterleitner, Tako Postma, Karen de Groot, Mireille Huiskamp-Langendijk, Frank-Juriën Dam en Lot Locher, en dank aan alle geïnterviewden voor hun reflecties, en aan Leen Verbeek, Francien van Soest, Ron Lander, Marieke Verweij, Elke Praagman en Jelte Boeijenga voor de inhoudelijke discussie over de conclusies.}

Juni ’25

<sub>Voedselpark Amsterdam – gewonnen tender

Wat bijzonder om onderdeel te zijn van het team dat de tender voor Voedselpark Amsterdam heeft gewonnen!

Samen met Stichting Voedselpark Amsterdam en Office Overzee ontwikkelden we een plan dat het bestaande landschap volgt en de vruchtbare kleigrond benut voor duurzame voedselproductie. Een mooie stap naar behoud van landbouwgrond in de Lutkemeerpolder. De balans tussen natuurlijke processen en ontworpen ingrepen vormt de kern van ons voorstel. Door in te spelen op de ondergrond ontstonden organische ruimtes voor akkers, hooilanden en biobased gewassen. We werkten aan een robuust casco dat met de tijd mee kan groeien: een veelzijdig en gelaagd landschap waarin biodiversiteit, voedselproductie en gemeenschap elkaar versterken.

Zie ook dit mooie artikel van de NRC:
https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/26/hoe-het-groen-wint-van-de-dozen-a4894676</sub>

April ’25

<sub>Arnhems Buiten

Sinds een jaar werken we met grote betrokkenheid aan het project “Arnhems Buiten”. Dit is het voormalig KEMA-terrein (De Brink) in Arnhem: Een gebied met een rijke cultuurhistorische gelaagdheid en bijzondere ecologische waarde. Een plek waar landschappelijke kwaliteiten, architectonisch erfgoed en ontwikkeling nauw met elkaar verweven zijn.

Samen met Arnhems Buiten, Office Winhov en SteenhuisMeurs geven we vorm aan deze complexe gebiedsopgave. We onderzoeken, ontwerpen en voeren dialoog. De maquette die we in samenwerking met Winhov maakten, vormt daarbij zowel een inhoudelijke onderlegger als een gespreksstuk met betrokkenen. Een inspirerend traject dat vraagt om terughoudendheid en liefde voor de plek en detail.</sub>

Januari ’25

_{Jaarboek landschapsarchitectuur en stedenbouw 2024}

_{Leuk om te delen dat de Grote Markt in Groningen is opgenomen in het jaarboek 2024 van de Blauwe Kamer! Het jaarboek licht voorbeeldprojecten in de Nederlandse stedenbouw en landschapsarchitectuur uit. “De logica is terug op de Grote Markt”. Een mooie terugblik op de samenwerking met VOGT Landscape Architects, Martijn Slob en de Gemeente Groningen, Jaco Kalfsbeek en Paul van den Bosch (en vele anderen).
We kijken vol energie en enthousiasme uit naar 2025, klaar voor nieuwe betekenisvolle projecten.}

_{25e editie Jan Wilslezing}

<sub>Op dinsdag 14 januari 2025 verzorgde Berte de Jan Wilslezing tijdens de jaarlijkse nieuwjaarsbijeenkomst van MOOI Noord-Holland. In haar lezing onderzoekt ze de relatie tussen bodem en cultuur. Ze laat zien hoe onze geschiedenis in de bodem besloten ligt en hoe daarmee om te gaan.

Wat betekent bijvoorbeeld het eigendomsrecht als de bodem kwetsbaar is? Hoe vormt ons handelen nu de toekomstige lagen van onze aarde? En hoe willen we achterblijven?</sub>

December ’24

_{Bureau excursie 2024 – Polderwijs}

_{Op 13 en 14 december waren wij op pad voor onze excursie, een reis door de polders van Noord-Holland en Flevoland, waar oud en nieuw land elkaar ontmoeten. Onze route stond in het teken van herbestemming en nieuwe interpretaties. In Den Helder kregen we een rondleiding door het nieuwe stadhuis, dat op een inspirerende manier is gehuisvest in een voormalige werfloods en zeilmakerij, en de bibliotheek School 7, die met een speelse benadering van het oude schoolgebouw een nieuwe functie heeft gekregen.}

_{In Museum Kranenburgh (Bergen) bezochten we tentoonstelling Stitch Witch van kunstenaar en ecofeminist Lara Schnitger, die textiel als belangrijks medium gebruikt voor zowel intieme sculpturen als grootschalige installaties, vaak met interactie van het publiek.}

_{Flevoland, waar de meeste landschapskunst per vierkante kilometer ter wereld te vinden is, bracht ons in contact met een landschap dat het resultaat is van menselijke ingrepen. Onze route voerde ons langs enkele van deze kunstwerken. De reis eindigden we met een kort bezoek aan het heerlijke Waterloopbos, waar in vroegere tijden experimenten werden uitgevoerd om te leren omgaan met water, golven en stromingen. Een belangrijke plek voor de strijd en vindingrijkheid op het gebied van waterbeheer, maar stelt ook vragen over het streven naar een onverwoestbaar Nederland in een tijd van klimaatverandering en zeespiegelstijging. We gaan het nieuwe jaar in met deze beelden op het netvlies.}

November ’24

_{Manifestatie Schoolvoorbeeld Groningen}

<sub>De gemeente Groningen staat voor een gigantische opgave: de komende jaren steekt ze miljoenen in de ver- en nieuwbouw van scholen. Om deze investeringen zo verantwoord mogelijk te doen, is op initiatief van de gemeente Groningen, in samenwerking met KAW en De Zwarte Hond, de manifestatie Schoolvoorbeeld georganiseerd. De manifestatie verkent samen met leerlingen, schoolbesturen, ouders, architecten, stedenbouwers en beleidsmakers de mogelijkheden van multifunctionele en toekomstbestendige schoolgebouwen. 

Als verdiepingsklas op de manifestatie Schoolvoorbeeld heeft Karin op 27 november een lezing gegeven over de landschappelijke verbinding van scholen met de buurt. Hierbij putte zij uit de sociaal- motorische en cognitieve ontwikkeling van kinderen en hoe het buitenspel hieraan kan bijdragen. Hierin zit een directe link tussen schoolplein en de wijk waarin een school zich bevindt. Karin toonde – onder andere door onderzoek naar het kindperspectief – de gelaagdheid in schaalniveaus en een rijke waaier aan typologieën waar kinderen in hun spel mee kunnen worden uitgedaagd. Daarbij toonde ze aan de hand van twee Groninger casussen hoe schoolpleinen hierin bijdragen, en hoe de wisselwerking tussen school en omliggende openbare ruimte kan worden vergroot. Dit leverde een mooi vraaggesprek op tussen de aanwezigen en waardevolle input voor de scholen die binnenkort hun pleinen gaan aanpakken.</sub>

_{Academie van Bouwkunst studenten op bezoek bij PeetersenDaan}

_{Berte geeft momenteel samen met Jeroen Wiersma les aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam. In het kader van hun studio “Investigating the Fundamental Boundaries of the Frisian Peat Landscape”, waarin zij ontwerpend onderzoek doen naar mogelijke oplossingen voor de huidige impasses in het landschap, presenteerden de studenten van de P5/O5 op 1 november hun tussentijdse bevindingen en ideeën aan hun docenten, de provincie Friesland en de gemeenten Leeuwarden, Heerenveen en Smallingerland. De resultaten van de studio worden opgenomen in een langjarig programma van de Provincie Friesland.}

_{P5/O5 AUTUMN 2024 (Research & Design)}

_{AMSTERDAM ACADEMY OF ARCHITECTURE}

Oktober ’24

_{Onze millimeter tijd}

_{De Bodembiënnale 2024, georganiseerd door Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland, opende met Berte’s verhaal, gevolgd door diverse lezingen en excursies die leidden tot vruchtbare gesprekken en nieuwe inzichten. Berte nam de luisteraars mee in een zoektocht naar onze relatie met de bodem en de invloed die deze op onze samenleving heeft. De bodem onder onze voeten, een gelaagd archief van leven, cultuur en natuurlijke processen, vormt de basis voor gemeenschappen en culturen. In haar verhaal verkent ze niet alleen de impact van de bodem op ons, maar ook hoe onze huidige tijdslaag deze bodem beïnvloedt. Welke nieuwe geologische laag willen we creëren, en welke uitdagingen brengt dat met zich mee voor het werken in het ruimtelijk domein?}

_{Platform GRAS – natuurinclusieve stad}

_{Stadsontwikkeling en natuur zijn niet meer los van elkaar te zien. Maar wordt de natuur met het bestaande beleid wel echt vooruit geholpen? En praten we genoeg over de ruimte die we als mens innemen, los van goede keukentafelgesprekken? Karin ging erover in gesprek met twee ecologen én met beleidsmedewerkers van Stadsbeheer en Stadsontwikkeling van de gemeente Groningen, en schreef er een artikel over voor Platform GRAS.}

‘We moeten over én met de natuur in gesprek‘

September ’24

_{“Maar waar woon jij dan eigenlijk? Ik zie je altijd fietsen! Ga je mee?” Ze zijn 6 en 7 en lopen voor het eerst samen weg.}

<sub>Opening speelplek De Kei, Bilgaard

Op 20 september 2024 was de opening van de speelplek De Kei in Bilgaard, Leeuwarden (bijna af!). Een project waarin we met de ambities voor hergebruik en biobased materialen van de Gemeente Leeuwarden en de aanzet voor het speelprogramma van WoonFriesland een plek konden maken voor ontmoeting, als startschot voor herinrichting van de wijk.

Dat er ondertussen veel water gebufferd wordt en een robuuste structuur van bomen aangeplant wordt, is voor hen wellicht bijzaak – voor ons niet.</sub>

Juni ’24

_{Afgestudeerd!}

_{Supertrots op onze collega Milla Westerhoff, die met een 9 geslaagd is aan de NHL Stenden Hogeschool. Gefeliciteerd Milla!}

_{Feestelijke opening Grote Markt, Groningen}

_{Op 1 juni 2024 was de opening van de Grote Markt Groningen. Een bijzonder project waar we in de ontwerpfase samen met VOGT Landscape Architects (Martijn Slob) en Gemeente Groningen intensief aan gewerkt hebben. De nieuwe inrichting bouwt voort op de rijke cultuurhistorische kwaliteiten van de markt en biedt tegelijk antwoord op de vragen van vandaag: hittestress, spelen, water, samenkomen in consumptievrije en autovrije ruimte voor iedereen. Met ruimte voor toekomstig gebruik(en). We zijn dus ook heel benieuwd hoe het plein zich in de komende jaren als nieuwe stedelijke ruimte gaat ontwikkelen!}

April ’24

_{Ontwerpatelier beschermd dorpsgezicht Vlieland}

_{Op 15 april 2024 vond op Vlieland een Ontwerpatelier plaats gericht op de ruimtelijke kwaliteit en bescherming van het dorpsgezicht. De dag was georganiseerd door PeetersenDaan, in samenwerking met de Rijksdienst van Cultureel Erfgoed (RCE) en gemeente Vlieland. Het atelier had als doel verschillende professionals samen te brengen en input te op te halen met betrekking tot de opgaven die er spelen in het beschermd dorpsgezicht. Hiertoe waren verschillende bewoners en experts uitgenodigd op het gebied van cultuurhistorie, ruimtelijke kwaliteit, groenbeheer en archeologie. De geleerde lessen uit het atelier worden meegenomen in de aanscherping van in het Ruimtelijk Kwaliteitskader.}